Dọc bờ sông Seine có một thứ mà khách du lịch rất thích chụp hình. Đó là những quầy sách cũ màu xanh lá nằm dọc bờ sông, đặc biệt nhiều ở khu quanh Notre-Dame và quai de la Tournelle. Người ta gọi chúng là les bouquinistes.

Người ta bán đủ thứ trong đó: sách cũ, postcard cũ, poster phim Pháp, bản đồ Paris đã úa màu, tranh khắc cũ, mấy cuốn tiểu thuyết giấy vàng đến mức có cảm giác chỉ cần mở mạnh tay là lịch sử sẽ bung ra.

Paris có rất nhiều thứ cố tình làm cũ đi. Nhưng các bouquinistes thì không cần cố. Chúng cũ thật.

Mấy chiếc hộp sắt xanh lá đã bong sơn theo năm tháng, những chồng sách cũ phơi mưa phơi nắng bên bờ sông, và mấy ông già bán sách ngồi bên trong với vẻ mặt vô ưu. Tất cả đều hơi lụp xụp, nhưng lại rất Paris.

Nhiều quầy sách ở đây còn được truyền từ đời này sang đời khác. Có những người lớn lên ngay bên bờ sông Seine rồi tiếp tục ngồi bán sách ở đúng chiếc hộp xanh mà bố mẹ họ từng ngồi trước đó. Nhìn nghề này có vẻ rất thơ và rất tự do, nhưng thật ra cũng không dễ chen chân vào. Paris là vậy, nhiều thứ trông rất tự do nhưng bên trong lại có quy luật và hệ sinh thái riêng của nó.

Mà thật ra tôi cũng không chắc các bouquinistes bán được bao nhiêu. Nhiều hôm đi ngang thấy chẳng có khách nào ngoài vài người du lịch đứng chụp ảnh. Nhưng các quầy sách ấy vẫn ở đó năm này qua năm khác, như một phần mặc định của bờ sông Seine, chấp hết mọi quy luật kinh tế thị trường.