“Tôi không biết Thế chiến thứ ba sẽ được đánh bằng thứ vũ khí gì, nhưng Thế chiến thứ tư thì sẽ bằng gậy gộc và đá.” Người ta hay gán câu này cho Einstein. Ý là, nếu chiến tranh thế giới xảy ra lần nữa, nó sẽ đưa nhân loại trở lại với thời kỳ đồ đá.
Hồi trước, tôi thấy đó là điều xa vời và có phần kịch tính quá mức. Nhưng càng ngày, tôi càng hiểu vì sao con người hiện đại lại bắt đầu nghĩ nhiều hơn tới chuyện tự trồng rau, học cách trữ thực phẩm hay cố gắng tự làm được nhiều thứ nhất có thể.
Những biến động xảy ra liên tiếp làm người ta bắt đầu nhận ra rằng thế giới hiện đại thật ra mong manh hơn ta tưởng. Chỉ cần một đợt dịch bệnh, một cuộc chiến tranh, một cuộc khủng hoảng năng lượng, lập tức mọi thứ mình từng xem là hiển nhiên bỗng trở nên bấp bênh: thực phẩm, điện, nước, nhiên liệu, chuỗi cung ứng.
Vài năm gần đây, tôi bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới chuyện làm vườn, trữ thực phẩm và học những kỹ năng rất cũ. Không phải lúc nào tôi cũng lo chuẩn bị cho ngày tận thế, hay cực đoan xây bunker dưới lòng đất. Mà là muốn hiểu lại những điều cơ bản nhất: làm sao để trồng được lương thực, làm sao để bảo quản thực phẩm qua mùa đông, làm sao để tự xoay xở nếu một ngày siêu thị không còn đầy ắp như bây giờ nữa, thậm chí không còn mở cửa?
Có một cảm giác rất lạ khi nhìn căn bếp đầy những hũ sốt cà chua do chính tay tôi làm, hay mặc những bộ quần áo do mình tự may. Nó không chỉ là đồ ăn hay trang phục. Nó còn là cảm giác an tâm. Cảm giác rằng ít nhất mình vẫn còn khả năng tạo ra thứ gì đó bằng đôi tay của mình.
Đôi khi tôi nghĩ xã hội hiện đại khiến con người quên mất chuyện đó. Chúng ta quen với việc mọi thứ luôn có sẵn: cà chua mùa đông, dâu tây tháng Mười Hai, đồ ăn từ khắp nơi trên thế giới xuất hiện đầy siêu thị quanh năm. Mọi thứ tiện tới mức người ta gần như quên luôn mùa vụ là gì. Cho tới khi bắt đầu làm vườn, tôi mới hiểu ông bà ngày xưa sống khác thế nào.
Thật ra tôi vẫn sống giữa thành phố, vẫn đi siêu thị, vẫn phụ thuộc vào đủ thứ của thế giới hiện đại. Nhưng tôi thích cảm giác mỗi năm tự trồng được thêm một ít rau củ, học thêm một ít kỹ năng và hiểu thêm một chút về cách con người từng sống hàng ngàn năm trước khi có Amazon hay Shopee.
Có thể đó là bản năng sinh tồn luôn tồn tại đâu đó trong mỗi con người.
