Hồi trước, đi máy bay đồng nghĩa với việc: ăn một bữa, xem một bộ phim, ngủ một chút, thức dậy ăn thêm một bữa rồi ngồi ngáp dài ngáp ngắn, nhìn đồng hồ đếm ngược cho đến khi máy bay hạ cánh.
Nhưng hôm nay thì khác. Air France kết nối với Starlink nên internet nhanh phà phà như trên mặt đất. Mình vừa nhìn chiếc máy bay nhỏ xíu đang bò trên bản đồ, vừa nhắn tin, nói chuyện với người ở dưới mặt đất như thể mình chẳng hề đang ở trên máy bay.
Rảnh rỗi, mình bèn google những địa điểm hiện ra trên bản đồ xem nó nằm ở đâu. Rồi cũng vỉ rảnh, nên bắt đầu ghi chép.
Chiếc máy bay rời Paris và bắt đầu đi về phía đông. Những thành phố, những con đường, những cánh đồng nhìn từ trên cao nhỏ đến mức chẳng còn phân biệt được đâu là thành phố, đâu là thôn quê.
Mình đã từng đi qua rất nhiều vùng của nước Pháp, nhưng nhìn chúng từ trên trời lại có cảm giác hoàn toàn khác. Không còn Paris tráng lệ hay những làng mạc cổ kính, những cánh đồng lavender hay dãy những rặng núi mờ sương. Nước Pháp dưới kia chỉ còn là một bức tranh màu xanh xám.
Qua khỏi Pháp thì tới Đức.
Từ trên máy bay, nước Đức hiện lên là những ô vuông ngay ngắn. Những cánh đồng được chia thành những mảng rất rõ ràng, những khu dân cư gọn gàng, những con đường chạy thẳng và những thành phố mà lịch sử dường như luôn đứng ngay bên cạnh đời sống hiện đại. Một đất nước đã trải qua quá nhiều biến động nhưng vẫn giữ được cái vẻ trật tự rất riêng của mình.
Sau đó là Czechia.
Trên màn hình hiện lên những cái tên mà bình thường có lẽ mình chẳng bao giờ để ý: Jihlava, Olomouc, Šumperk.
Czechia có một thứ rất dễ nhận ra ngay cả khi mình chưa từng đặt chân đến đó: những thị trấn nhỏ với quảng trường trung tâm, những mái nhà đỏ, những nhà thờ cổ, những quán bia và café nơi người ta có thể ngồi rất lâu mà chẳng cần phải làm gì đặc biệt. Tất nhiên đó là những hình ảnh một Czechia mà mình biết qua sách báo chứ từ trên máy bay, những nơi ấy nhỏ xíu như những dấu chấm.
Rời Trung Âu, máy bay tiếp tục về phía đông nam.
Đây là đoạn mình thích nhất của những chuyến bay từ Pháp về Việt Nam. Phía dưới kia những vùng đất mà lịch sử và văn hoá không còn giống một châu Âu mà mình quen thuộc, cũng không giống một châu Á mà mình biết tận tường. Đó là một vùng đất mà mình chỉ biết qua sách vở và tưởng tượng.
Romania hiện ra. Trên màn hình là những cái tên như Galați, Tulcea, Constanța, rồi kéo dài xuống tận Mangalia. Hoàn toàn là những cái tên xa lạ.
Máy bay đang bay dọc theo vùng ven Biển Đen, và từ trên cao, đường bờ biển hiện ra rõ đến mức mình có thể nhìn thấy cả vùng châu thổ Danube rộng lớn phía dưới.
Rồi mình chợt nhận ra: Biển Đen này đang ở rất gần Ukraine.
Một vùng đất mà những cái tên vẫn xuất hiện mỗi ngày trên bản tin. Nhưng từ trên cao, chẳng có đường biên giới hay dấu hiệu nào của một vùng chiến sự. Chỉ có biển, bờ biển và những thành phố nhỏ nằm dọc theo đó.
Thật kỳ lạ khi nghĩ rằng mình đang bay qua một nơi mà ranh giới giữa sự sống và cái chết rất mong manh, trong khi trên máy bay người ta ăn uống, xem phim, ngủ, nói chuyện và nghịch Wi-Fi Starlink.
Thế giới bên dưới có thể đang rất khác, nhưng từ độ cao này, nó chỉ là một cái tên trên bản đồ.
Rồi đến Turkey.
Có lẽ không có nhiều quốc gia trên thế giới có vị trí đặc biệt như Turkey. Một nửa nhìn về châu Âu, một nửa nhìn về châu Á. Istanbul đứng ở giữa hai lục địa, và trong hàng nghìn năm, nơi đây đã chứng kiến người Byzantine, người La Mã, người Ottoman và vô số đoàn thương nhân đi qua.
Turkey có một nền văn hóa không hoàn toàn thuộc về Âu hay Á. Đồ ăn, kiến trúc, ngôn ngữ, cách người ta uống trà hay ngồi ngoài phố đều mang theo dấu vết của nhiều thế giới cùng lúc.
Sau Turkey là vùng Caucasus.
Georgia, Azerbaijan… những cái tên nghe có vẻ xa xôi nhưng thực ra từng nằm trên những tuyến đường nối châu Âu với châu Á từ rất lâu trước khi có máy bay. Đây là vùng đất của núi, rượu vang, những thành phố cổ và những nền văn hóa có lịch sử lâu đời.
Và rồi một vùng biển khác xuất hiện trên bản đồ. Biển Caspi.
Bên dưới kia là Iran.
Tất nhiên là mình không bay qua Iran nhưng tên biển Caspi làm mình không khỏi liên tưởng đến đất nước có một nền văn minh rực rỡ trong lịch sử nhân loại. Thơ ca, kiến trúc, thảm dệt, những khu vườn Ba Tư, trà và một nền ẩm thực rất riêng… tất cả tạo nên một nền văn hóa mà chỉ vài dòng trong một bài viết cũng chẳng thể kể hết.
Và cũng như Ukraine, Iran là một cái tên mỗi ngày trên bản tin thời sự quốc tế.
Ở độ cao hơn mười nghìn mét, mình không nhìn thấy chiến tranh. Không nhìn thấy những căng thẳng chính trị. Chỉ nhìn thấy một vùng đất rộng lớn nằm dưới cánh máy bay, và nghĩ rằng thế giới này thật sự rộng hơn rất nhiều so với những gì mình nhìn thấy mỗi ngày.
Sau đó là Turkmenistan. Bên dưới là sa mạc Karakum mênh mông, với những cái tên Mary, Murgab, Bayramaly hiện lên trên màn hình chẳng gợi lên một chút thông tin gì trong đầu.
Sau Turkmenistan dĩ nhiên là Afghanistan.
Nhưng Air France dĩ nhiên là né bay ngang qua khu vực mồ chôn của các đế quốc đó, chỉ men theo phía bắc rồi tiếp tục về phía Pakistan.
Afghanistan chỉ lấp ló phía xa xa trên bản đồ. Nơi đây từng là một điểm dừng chân quan trọng trên Con đường Tơ lụa, nơi những đoàn thương nhân đi qua giữa Trung Á, Ba Tư và vùng đất Ấn Độ. Một đất nước của những dãy núi khổng lồ, những thung lũng nằm sâu giữa núi và một lịch sử dài đến mức người ta có thể kể mãi không hết.
Tiếp theo sẽ là Pakistan. Tiếp theo sẽ là Pakistan. Theo như thông báo của Air France, Internet sẽ tạm biệt mình ở đây và hẹn gặp lại sau khi bay qua Ấn Độ.
Vậy nên mình sẽ nghỉ một chút ở biên giới Pakistan để chuẩn bị ăn bữa ăn kế tiếp.
