Hồi xưa, bên hè nhà tôi có một cây mít. Không phải loại mít Thái hay mít Mã Lai trái to đẹp như bây giờ. Cây mít đó là giống mít quê bình thường thôi, trái không đều, ó khi nhỏ có khi to. Nhưng tới giờ tôi vẫn chưa ăn lại được trái mít nào thơm ngon bằng cây mít đó.

Cây mít nằm phía hè nhà, gần cái giếng. Mùa nắng đứng xa đã ngửi thấy mùi mít chín thơm lừng cả khoảng sân sau. Mít không cần bổ ra cũng biết chín chưa. Chỉ cần lấy ngón tay búng búng, lắng nghe tiếng kêu rồi đoán.

Mùi mít quê thơm rất đậm. Một thứ mùi ngọt ngào, béo béo, nồng nồng mà bây giờ mấy loại mít đẹp mã ngoài siêu thị không có được.

Mỗi lần hái mít là nguyên một sự kiện. Ba hay ông nội lấy cây sào khèo trái mít xuống. Có trái to quá phải hai người khiêng. Mít vừa bổ ra là nguyên cái nhà thơm lừng. Múi mít vàng óng, có múi dày giòn sật, có múi mềm mềm ngọt lịm. Ăn mít xong tay dính mùi cả buổi vẫn còn thơm.

Hồi đó tụi tôi còn hay lấy nhựa mít đi chích ve nữa. Nhựa mít, quấn vào một cái que trông như que kẹo mút, xong rồi cắm cái que ấy lên đầu một cái sào dài và bắt đầu đi “săn ve”. Ve sầu cánh mỏng, chỉ cần chạm nhẹ vào nhựa mít là dính chặt không thoát được.

Tôi còn nhớ những hột mít luộc. Hồi đó hột mít đâu có bỏ. Mẹ đem luộc lên ăn bùi bùi như hạt dẻ. Có bữa ăn mít xong là gom hột lại để dành luộc nguyên nồi.

Cây mít sau hè hồi đó cho bóng mát nữa. Buổi trưa nắng chang chang nhìn xuống phía sau hè vẫn thấy một khoảng râm xanh um rất dễ chịu.

Bây giờ đi đâu cũng thấy mít Thái, mít Mã Lai, trái to đẹp, múi dày hoàn hảo. Nhưng ăn nhiều khi thấy thiếu thiếu cái gì đó.

Cũng chưa chắc trái mít ngày xưa ngon hơn thật. Nhưng mà vì nó gắn với nguyên một khoảng tuổi thơ, với cái hè nóng hầm hập, với tiếng ve kêu ngoài sân, với mùi khói bếp và với căn nhà cũ có cây mít thơm cả một góc vườn sau hè.