Nhà nội tôi có một khu đất nằm ở vùng trũng, tới mùa nước nổi là nước ngập ngút ngàn. Trong cái khu đất trũng đó lại có một chỗ trũng hơn nữa, gọi là cái đìa. Thực ra thì cái đìa cũng chỉ là một cái ao thôi, nhưng từ lớn tới nhỏ ai cũng gọi nó là cái đìa.
Sau mùa nước nổi một chút, tầm gần tới Tết, thì thường có một sự kiện mà bọn trẻ con tụi tôi mong không khác gì mong tới giao thừa xem bắn pháo bông. Đó là tát đìa.
Mỗi lần tát đìa là cả xóm rộn ràng. Bà con, hàng xóm, đàn ông đàn bà trẻ con đủ mặt. Người mang nơm, người mang nớ, người xách thùng, người vác máy bơm. Không khí cứ náo nức như chuẩn bị mở hội làng.
Sau khi nước rút, những con cá ham ăn không chịu theo dòng sẽ bị kẹt lại trong đìa. Hồi xưa, người ta tát đìa bằng cái gàu dai. Lớp trẻ bây giờ chắc không biết cái gàu dai là cái gì. Sau này thì người ta thường dùng máy bơm cho nhanh.
Khi nước cạn dần, mọi người bắt đầu lội xuống bùn bắt cá. Người dùng nơm, người dùng nớ, người chuyên nghiệp hơn thì bắt bằng tay không. Hồi đó cá nhiều vô kể. Cá lóc, cá rô, cá trê, cá sặc, cá mè vinh… đủ thứ loại, nhiều tới mức giờ ngồi nhớ lại cũng không nhớ hết tên.
Người lớn lo bắt cá, rộng cá, còn trẻ con thì chộn rộn kiếm rơm để nướng cá ăn tại chỗ. Cá lóc vừa bắt dưới bùn lên còn nhớt nhẹp, đem xiên que rồi vùi vô đống rơm đốt cháy phừng phực. Mùi cá nướng thơm tới mức đứng xa cả khúc đồng vẫn ngửi thấy. Lớp da cháy đen cạo ra, lộ phần thịt trắng phau bốc khói nghi ngút, chấm miếng muối ớt thôi cũng đủ ngon quên trời đất. Cái vị thơm ngọt của cá lóc nướng trui trên lửa rơm ngày đó, tới giờ tôi vẫn chưa ăn lại được con cá lóc nướng nào ngon bằng.
Cá tát được chia cho mỗi nhà một ít. Còn lại thì đem “rộng nước”, hết lu này tới khạp nọ vẫn chưa chứa hết. Con nào còn tỉnh thì “rộng” nuôi dành ăn Tết. Con nào khờ khờ thì làm sạch rồi đem phơi nắng cho thành cá khô, cũng là để dành ăn Tết. Hồi xưa thiếu đủ thứ, nhưng riêng cá thì gần như chưa bao giờ thiếu.
Hồi đó tát đìa chỉ bắt cá lớn, cá nhỏ vẫn để lại cho sang năm. Sau này người ta nghĩ ra một kiểu bắt cá tiện hơn nhiều: chích điện. Chỉ một lượt là cá lớn cá bé chết sạch nổi trắng mặt nước. Rồi cá trên đồng cứ thế mà ít dần, ít dần…
Bây giờ nhiều cái đìa đã bị lấp mất rồi. Muốn gom đông đủ bà con hàng xóm như hồi xưa cũng khó.
Chỉ còn tụi nhỏ ngày đó giờ đã thành người lớn, lâu lâu ngồi nhớ lại mùi cá lóc nướng trui của những buổi tát đìa năm cũ.
