Hồi xưa trong bếp nhà tôi có nhiều cái rế tre. Cái nào cũng đen bóng vì ám khói bếp, có cái còn bị cháy sém một góc vì đặt nồi nóng lên riết. Rế tre là thứ nhỏ xíu, chẳng đáng tiền, nhưng hồi đó gần như nhà nào cũng có. Nhà tôi không phải mua rế ngoài chợ, vì nhà có tre và ông nội tự đan.
Ông thường ngồi ngoài hiên, trước mặt là đống tre đã chẻ sẵn thành từng nan nhỏ. Mấy sợi tre dưới tay ông mềm và dẻo như dây. Chẳng cần đo đạc gì hết, vậy mà ông đan một hồi là thành cái rế tròn vo ngay ngắn. Từ mấy thanh tre qua tay ông một hồi tự nhiên thành ra đủ thứ đồ dùng trong nhà. Nào rế nồi, nia, rổ, thúng… Cái gì ông cũng biết làm.
Rế tre hồi đó hiện diện trong mọi bữa cơm. Nồi canh vừa nhấc xuống bếp đặt lên rế. Nồi cá kho nóng hổi cũng đặt lên rế. Có khi cả cái nồi gang nóng ran vừa bắc xuống cũng chụp lên đó luôn.
Mấy cái rế dùng lâu ngày bị khói bếp hun đen thui, nhưng rất bền. Có cái đứt vài sợi tre thì ông nội lại ngồi vá tiếp. Hồi đó người ta ít bỏ thứ gì lắm. Hư thì sửa, mòn thì vá, xài tới khi nào không dùng được nữa mới thôi.
Mà trẻ con tụi tôi cũng không để yên cho cái rế làm đúng chức năng của nó. Có khi lấy làm vô lăng xe, có khi đội lên đầu làm nón, hoặc cầm chạy vòng vòng như cái bánh lái tàu thuỷ. Trẻ con hồi đó chỉ cần một cái rế tre cũng đủ thành đồ chơi nguyên buổi.
Rồi sau này bếp gas, bếp điện xuất hiện. Chiếc rế tre trở nên không cần thiết nữa.
Đôi khi tình cờ nhìn thấy một chiếc rế tre, tôi lại nhớ cái thời người ta còn ngồi kiên nhẫn làm ra mọi thứ bằng tay. Để làm một cái rế tre là phải chẻ tre, vót nan rồi ngồi đan từng chút một. Không có gì vội vàng. Cũng giống như cách ông bà tôi sống ngày xưa vậy. Chậm rãi, tằn tiện, nhưng chắc chắn và bền bỉ.
Bây giờ đồ dùng trong nhà hư một chút là người ta thay cái mới. Ít ai còn ngồi vá lại hay sửa lại nữa. Mấy cái rế tre cũng dần biến mất khỏi căn bếp quê, giống như nhiều thứ nhỏ bé khác của ngày xưa.
Càng có tuổi, tôi lại càng nhớ những thứ từng rất bình thường đó. Nhớ cái rế tre đen bóng vì khói bếp. Nhớ tiếng dao chẻ tre lách cách ngoài hiên. Và nhớ hình ảnh ông nội ngồi cặm cụi đan từng nan tre dưới ánh chiều vàng cũ kỹ của quê nhà.
