Hồi ở Việt Nam, mình nghĩ cà chua là thứ được “trồng” ngoài chợ. Và cà chua chỉ có hai loại: cà chua “bình thường” và cà chua bi. Tới hồi sang Pháp, mới biết rằng các giống cà chua thực ra không đếm xuể.
Khi bắt đầu làm vườn, mình trồng đủ thứ. Nhưng rồi rất nhanh mình nhận ra: thứ “đáng đồng tiền bát gạo” nhất chính là cà chua. Vì cà chua ở siêu thị mùa đông vừa đắt vừa nhạt. Còn cà chua tự trồng, đặc biệt là cà chua chín ngay trên cây dưới nắng hè, thì nói một cách phóng đại là “hai loài cây khác nhau”.
Năm đầu tiên, mình cũng trồng đủ loại cà chua. Nhưng sau đó thì bắt đầu “gút” lại những giống thật sự ngon và đáng trồng.
Cà chua ăn sống mình thích nhất là Black Cherry, Super Sweet, Ananas và Green Zebra. Black Cherry với Super Sweet thì ngọt kiểu ăn như snack. Đi ngang giàn cà chua là tiện tay hái ăn luôn. Green Zebra lại chua sáng vị, ăn salad cực kỳ hợp. Còn Ananas thì đúng kiểu cà chua để ngồi thưởng thức. Trái to, nhiều màu, cắt ra đẹp như marble và mùi vị rất sâu. Mà 4 loại này trộn với nhau thì thành một bảng màu cực kỳ bắt mắt.
Riêng Coeur de Boeuf thì mình để dành cho burger hoặc salad. Loại này thịt dày, mềm và rất hợp kiểu sandwich mùa hè. Hoặc nhiều khi chỉ cần cắt nhỏ, rắt chút muối, chút basil, ít dầu olive và thả một miếng mozzarella béo ngậy vào, là đã có ngay một bữa trưa đúng chuẩn healthy.
Nhưng cà chua nhà mình trồng chủ yếu vẫn là để làm sốt.
Mấy giống chủ lực gồm San Marzano và Roma. Đây là những loại nhiều thịt, ít nước và rất đậm vị. Nấu sốt cực kỳ khác cà chua thường. Chỉ cần nấu xuống là mùi cà chua đã thơm ngập bếp, không cần bỏ quá nhiều thứ phụ trợ. Mình thường hay trồng cả hai loại, rồi trộn với nhau làm sốt, vì San Marzano đậm vị hơn, hợp làm sốt, nhưng Roma thì lại năng suất hơn nhiều.
Năm ngoái, mình bắt đầu học cách trồng của người Amish, và đó là bước ngoặt lớn nhất trong “sự nghiệp” làm vườn của mình.
Mình trồng cà chua trong nhà kính để hạn chế bệnh nấm mốc do ở đây mưa nhiều quá. Trời mưa cũng dễ làm cho cà chua nứt và nhanh hỏng. Trồng nhà kính loại bỏ được những mối lo đó. Chưa kể là mình còn có thể bắt đầu trồng từ khi ngoài trời vẫn còn lạnh, nhờ thế mà mùa cà chua kéo dài được lâu hơn.
Người Amish có kiểu làm vườn rất thực tế. Họ không chiều cây quá mức. Và mình phát hiện ra điều đó rất đúng. Cà chua muốn ngon thì phải hơi “khổ” một chút. Nếu tưới quá nhiều hay bón đạm quá mạnh, cây sẽ um tùm lá nhưng trái nhạt và nhiều nước. Cà chua là loại cây trồng không cần nhiều nước, cho nên trồng trong nhà kính cũng tiện, đỡ phải tưới. Khi cà chua trưởng thành, có khi 1-2 tuần mình mới tưới một lần.
Từ lúc thay đổi theo cách của người Amish: tưới ít hơn, nhưng mỗi lần tưới là tưới đẫm, để rễ tự đi tìm nước, thì cà chua bắt đầu đậm vị hẳn lên. Đó là điều mà mình tâm đắc nhất. Mình thích loại cà chua mà vừa cắt ra là đã nghe mùi thơm. Loại cà chua nấu sốt lên có màu đỏ sậm, ngọt tự nhiên và có chiều sâu chứ không phải vị chua lạt của cà chua siêu thị.
Cà chua mình trồng đúng là rất “khổ”. Chúng không được phép mọc thêm nhánh phụ, không được phép có quá nhiều lá. Cứ hở ra một chút là mình vặt sạch. Thành ra nhìn vào trong nhà kính, chỉ thấy những thân cây cà chua đặc kín trái từ gốc tới ngọn, vì chúng chỉ còn đúng một lựa chọn là tập trung vào thân cây chính.
Kết quả thu hoạch thật đáng kinh ngạc. Mình ăn không xuể nên bắt đầu nấu sốt, đóng hũ, làm salsa, làm sốt bolognaise. Căn bếp, rồi cả nhà kho, chất đầy những hũ sốt đỏ au.
